Inhoudelijk Jaarverslag KCEM 2017

Rapporteur: A. P. Lemmert

1 Inhoudsopgave

1 Algemene introductie 3

2 Organisatie 3

2.1 bestuur 3

2.2 medewerkers 3

2.3 stagiaires 4

3 Activiteiten 5

3.1 Reguliere activiteiten 5

3.1.1 taal 5

3.1.1.1 beginners gevorderden 5

3.1.2 computer 5

3.1.2.1 individuele begeleiding 5

3.1.3 sociaal spreekuur 6

3.1.3.1 Cursus Vitaliteit 6

3.2 Incidentele activiteiten 7

3.2.1 Opknappen pand 7

3.2.2 Fototentoonstelling Door de lens van… 7

3.2.3 Het project De Buurttafel 7

3.2.4 Burendag 7

3.2.5 Het project “Thuis ver van huis” 7

3.3 Samenwerking, ondersteuning en advisering 8

3.3.1 Cursus Taalvrijwilliger met een Coachende rol in samenwerking met de Stichting Lezen en Schrijven 8

3.3.2 Oud Hollandsche Spellenmiddagen in samenwerking met SV KoKo 8

3.3.3 Politiek diner in samenwerking met Studentenvereniging SV KoKo en de wijk Sint Maartenspoort 8

3.3.4 Introductie ambtenaren en overige belangstellenden 8

3.3.5 Oriëntatie op projecten die gericht zijn op Economische zelfstandigheid 8

4 Naar de toekomst 9

5 Bijlagen 10

1 Algemene introductie

Het Kenniscentrum Empowerment Maastricht/ Heuvelland (KCEM) heeft zich ten doel gesteld kennis te vergaren en uit te dragen over (de werkmethode) empowerment aan belanghebbenden zoals andere maatschappelijke organisaties, lokale en provinciale bestuurders en vooral personen die gebaat zijn bij verbetering van hun positie.

Maatschappelijke en bestuurlijke organisaties, bedrijfsleven maar ook individuele personen kunnen gebruik maken en profiteren van alles wat het KCEM te bieden heeft zoals:

Onderzoek en advies bij het voeren van maatschappelijk beleid,

Praktische op menselijke maat toegesneden cursussen voor personen of kleine groepen

Congressen, Presentaties, Maatschappelijke evenementen.

In het jaar 2017 heeft het KCEM vooral de nadruk gelegd op het goed in kaart brengen van het geboden taalaanbod

Empowerment blijft in alle aangeboden activiteiten, het leidende principe. Onder empowerment verstaan we een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie (Van Regenmortel, 2002).

2 Organisatie

2.1 bestuur

Het bestuur van de stichting bestaat uit:

mw. dr. Roos-Marie Bal (voorzitter)

de heer drs. Norman Dragt (penningmeester)

de heer Will Geelen (secretaris)

mw. Esther Konings (algemeen bestuurslid)

vacature – algemeen bestuurslid

2.2 medewerkers

Het KCEM heeft één betaalde medewerker in dienst met een aanstelling voor 20 uur.

Alle overige medewerkers werken hetzij met een participatiecontract via de Dienst Sociale Zaken Maastricht, of anderszins op vrijwillige basis, inclusief de bestuursleden.

De medewerkers werkzaam bij het KCEM in 2017, hebben de volgende taken:

Tabel 1: Medewerkers naar functie

Functie Aantal

Coördinatie/coaching/secretarieel/ICT/Financiële administratie 13

Gastvrouw 10

Docent 13

Huismeester 4

Totaal aantal medewerkers (incl. bestuur) 44

Deze personen worden op alle niveaus ingezet zoals coördinatie, (financiële) administratie, bestuur, pr, evenementen organisatie, gastvrouwtaken.

De gastvrouwen, 10 personen, krijgen een training in het uitvoeren van huishoudelijke taken, beheer van keukenvoorraad, serveren van koffie en thee, licht administratief werk, ontvangst van gasten en het (mede) organiseren van activiteiten van het centrum. Vanaf 2015 zijn in het KCEM ook twee huismeesters(en 2 assistent-huismeesters) werkzaam die belast zijn alle voorkomende taken rondom onderhoud van het gebouw en ICT.

2.3 stagiaires

In 2017 zijn 4 stagiaires van Zuyd Hogeschool, van de richting Social Work voor diverse onderwerpen aangemeld. Zij zetten zich in voor de dienstverlening in het sociaal spreekuur en adviseren en ondersteunen bij cursussen en workshops die in het KCEM worden gegeven.

3 Activiteiten

3.1 Reguliere activiteiten

3.1.1 taal

De lessen Nederlandse taal voor anderstaligen, behoren tot de reguliere activiteiten.

Het KCEM geeft via de taallessen op diverse niveaus aanvullende training en ondersteuning bij taalverwerving, taalonderhoud, en kennis van de samenleving.

De doelstelling van de taallessen is het versterken van eigen kracht van mensen in een kwetsbare positie. Taalkennis vergemakkelijkt de aansluiting bij sociale netwerken en bevordert maatschappelijke participatie.

3.1.1.1 beginners gevorderden

De taallessen worden zoveel mogelijk in groepsverband gegeven. Het aantal cursisten in 2017 bestond uit 96 personen (zie bijlage leeftijdssamenstelling en taalniveau cursistenbestand) en wekelijks melden nieuwe personen zich aan. Degenen die de Nederlandse taal in het geheel nog niet spreken zijn in 2017 op een wachtlijst geplaatst die momenteel bestaat uit 12 personen.

Er wordt een onderscheid gemaakt in lessen voor groepen beginners en -gevorderden.

De beginnerscursussen zijn voornamelijk bedoeld voor mensen die tijdens hun inburgeringstraject en ook erna, nog knelpunten ondervinden om te komen tot maatschappelijke participatie.

Indien cursisten dit nodig hebben (vooral degenen die laaggeletterd zijn), worden zij ook individueel begeleid door taalassistenten.

Er zijn ook specifieke lessen waarbij een docent ondersteuning biedt en oefeningen geeft in groepsverband aan mensen die zich voorbereiden op hun inburgeringsexamen, of de NT2 Staatsexamens Niveaus A1 tot B2.

De cursussen voor gevorderden bestaan uit deelnemers met een grote variatie en diversiteit aan talen en culturen. In alle lessen wordt veel aandacht besteed aan functioneel lezen, schrijven, spreken, luisteren en samenwerken in groepsverband. De deelnemers en de docenten uit alle niveaugroepen leren veel van en aan elkaar, omdat een ieder vanuit de eigen taalachtergrond weer andere knelpunten met de Nederlandse grammatica ervaart.

Deelname aan het taalprogramma leidt tot een groter zelfvertrouwen en meer vaardigheden om buitenshuis activiteiten te ondernemen.

3.1.2 computer

Het KCEM heeft structureel cursussen Digitale Vaardigheden opgenomen in het aanbod.

Het deskundige team van het KCEM is verantwoordelijk voor alle computercursussen.

3.1.2.1 individuele begeleiding

In 2017 zijn alleen individuele trajecten digitale vaardigheden gegeven. De cursist krijgt dan individuele begeleiding in een cursus van maximaal 10 bijeenkomsten die geheel “op maat” wordt samengesteld. Een intake gesprek met de docent vindt vooraf plaats en de kosten zijn afhankelijk van de leervraag. Het valt op dat in 2017 vooral belangstelling was voor de individuele trajecten. In totaal is aan 5 personen een individueel traject aangeboden.

Daarvan is er voor 1 persoon een gecombineerd traject samengesteld van taal en computervaardigheden. Deze cursus zal het volgend jaar worden opgenomen in het reguliere aanbod onder de naam “ Nederlands voor de werkvloer”.

3.1.3 sociaal spreekuur

Medewerkers van het KCEM behandelen tijdens het Sociale Spreekuur individuele (hulp)vragen van voornamelijk deelnemers aan de cursussen en activiteiten. Vragen variërend van doorverwijzing naar de (gemeentelijke) instanties en hulp bij het lezen en begrijpen van officiële brieven tot het indienen van bezwaarschriften e.d. De HBO-stagiaires (Social Work richting maatschappelijk werk van Zuyd Hogeschool) werkzaam bij het KCEM hebben hierin een belangrijke taak. Zij zijn opgeleid om individuele aandacht en begeleiding te geven aan elke vragensteller.

De Vrouwen Rechts Winkel (VRW), een onafhankelijke organisatie die is meeverhuisd naar de Franciscus Romanusweg 52, houdt ook spreekuur, alleen voor vrouwen, op donderdagavond en vrijdagochtend. De medewerkers van het KCEM verwijzen in bepaalde gevallen, vooral bij bepaalde juridische (familie)vraagstukken, vrouwen door naar het spreekuur van de VRW.

Het KCEM en de VRW werken jaarlijks samen bij de organisatie van voorlichtings- en themabijeenkomsten over onderwerpen die in de spreekuren regelmatig aan de orde zijn gekomen.

3.1.3.1 Cursus Vitaliteit

In 2017 heeft het KCEM de cursus vitaliteit als pilot uitgevoerd. In 8 bijeenkomsten kregen cursisten een introductie op verschillende gebieden van gezondheid. Er is aandacht voor zowel fysieke gezondheid (voeding en bewegen) als mentale gezondheid (mindfulness, aandacht voor stress, orde en rust om je heen creëren). Het doel is sociale activering. Aan het eind van de cursus zijn deelnemers in staat keuzes te maken in de manier waarop zij zich verder willen ontwikkelen naar (vrijwilligers)werk. De afdeling Sociale zaken van de gemeente Maastricht heeft goedkeuring gegeven om deze cursus te vergoeden voor klanten die door haar consulenten worden doorverwezen. Echter er waren niet voldoende aanmeldingen om in 2017 een nieuwe cursus te starten.

3.2 Incidentele activiteiten

3.2.1 Opknappen pand

In 2017 is ter verhoging van de brandveiligheid een leslokaal voorzien van een permanente wand en vaste deuren in plaats van schuifdeuren. na inspectie van heeft het KCEM via maatschappelijke deals op de Maatschappelijke Beursvloer onder andere een partij verf verworven waarmee de lesruimten konden worden geverfd. Tevens is meubilair verkregen waaronder tafels en computers, waarmee het pand verder kon worden ingericht.

3.2.2 Fototentoonstelling Door de lens van…

In het kader van de opening van het sociaal café KCEM is een expositie gehouden van foto’s gemaakt van oud en nieuw Maastricht door ouderen en jongeren gehouden. Dit is een voorbeeld van een laagdrempelige activiteit waarin gebruik van taal wordt gestimuleerd.

3.2.3 Het project De Buurttafel

Dit project is al in 2015 toegekend door de Gemeente Maastricht via de tender:

Participatie, Een gezonde leefstijl en Senioren actief in de stad.

In 2017 is het opknappen van de tuin voortgezet door de aanleg van moestuinbakken waarin kruiden gesponsord door Resto van Harte zijn geplant. Tevens zijn compostbakken aangeschaft en enkele workshops gehouden over zaaien en planten van kruiden en groenten. Buurtbewoners, vrijwilligers en (anderstalige) cursisten van het KCEM onderhouden de tuin. In de zomer vinden er gezamenlijke activiteiten plaats, zoals burendag en NLdoet. Ook workshops waarin een gezonde leefstijl centraal staat worden in de tuin gehouden. Onderhoud, oogsten en gebruiken van de tuin is een gedeelde verantwoordelijkheid.

3.2.4 Burendag

Op de landelijke burendag in september 2017, is een speurtocht door de wijk georganiseerd en een boombank gemaakt dankzij sponsoring via het Oranjefonds. Via deze jaarlijks terugkerende activiteit krijgt het KCEM ook meer de functie van verbindingspunt in de wijk Sint Maartenspoort. Het leidde tot interessante informele gesprekken en nieuwe ideeën voor activiteiten, samenwerking en gebruik van de tuin en de leslokalen van het KCEM in de toekomst.

3.2.5 Het project “Thuis ver van huis”

Het KCEM heeft in 2016 een nieuw project via de Tenderprocedure van de Gemeente Maastricht toegekend gekregen. Het project Thuis ver van huis, is gericht op het in contact brengen van de (anderstalige) cursisten, de buurtbewoners met elkaar en met anderen uit het brede netwerk van het KCEM. Bij dit project wordt een documentaire die gemaakt is door studenten van het University College Maastricht, en die integratie van vluchtelingen tot onderwerp heeft, gebruikt. De documentaire wordt een aantal keren aan groepen van verschillende samenstelling vertoond. Daarna wordt nagepraat over wat mensen zelf zouden willen ondernemen voor elkaar. Het KCEM zorgt er dan voor dat de voorstellen in samenwerking met de deelnemers ook uitgevoerd worden. In 2017 is de activiteit “Christmas far away from home”, vanwege groot succes herhaald. Cursisten brachten zelf hapjes mee en vrijwilligers zorgden voor een muzikaal optreden met kerstliederen.

3.3 Samenwerking, ondersteuning en advisering

3.3.1 Cursus Taalvrijwilliger met een Coachende rol in samenwerking met de Stichting Lezen en Schrijven

Het KCEM heeft in 2017 als eerste organisatie in de regio Limburg in samenwerking met de stichting Lezen en Schrijven twee trainingen mogelijk gemaakt waaraan 2 x 16 personen hebben deelgenomen. De opgeleide vrijwilligers vinden hun werkterrein in taalhuizen in de regio Maastricht/Heuvelland. Het doel van deze trainingen is de laaggeletterdheid onder de bevolking landelijk te doen afnemen. Het KCEM is dankzij deze samenwerking in 2017 ook toegetreden tot de Coalitie Laaggeletterdheid en heeft het Taalakkoord Maastricht-Heuvelland mede ondertekend.

3.3.2 Oud Hollandsche Spellenmiddagen in samenwerking met SV KoKo

Het KCEM heeft in samenwerking met de studentenvereniging SV KoKo, via de tenderprocedure van de gemeente, een project oud Hollandse spellen gesubsidieerd gekregen. Het doel is om samen met studenten via bordspellen de Nederlandse taal “spelenderwijs” te oefenen met anderstaligen. In totaal zijn 5 bijeenkomsten gepland. 2017 zijn weer meerdere spellenavond/middagen zeer succesvol uitgevoerd.

3.3.3 Politiek diner in samenwerking met Studentenvereniging SV KoKo en de wijk Sint Maartenspoort

Dit nieuwe samenwerkingsproject had als doel jong en oud, wijkbewoners, anderstaligen en studenten op een laagdrempelige te informeren over de partijprogramma’s van diverse politiek partijen in verband met de landelijke verkiezingen. Deze activiteit was een groot succes en zal herhaald worden voor de gemeenteraadsverkiezingen.

3.3.4 Introductie ambtenaren en overige belangstellenden

Het KCEM heeft in 2017 actief inspanningen geleverd om de gehanteerde methode van empowerment en de cursussen die gegeven worden in het KCEM meer bekendheid te geven. Diverse ambtenaren en andere belangstellenden konden gedurende een dagdeel deelnemen aan lessen in het KCEM. Op deze manier kunnen ze zelf ervaren hoe in de praktijk gewerkt wordt. Tevens worden door het KCEM de mogelijkheden voor plaatsing van vrijwilligers toegelicht. Contacten uit het Netwerk KCEM zoals consulenten Sociale zaken e.a. kunnen zo beter bepalen welke personen ze naar het KCEM kunnen doorverwijzen.

3.3.5 Oriëntatie op projecten die gericht zijn op Economische zelfstandigheid

Het KCEM heeft in 2017 actief geïnvesteerd in de oriëntatie op projecten en cursussen die gericht zijn op oriëntatie op de arbeidsmarkt en het verwerven van economische zelfstandigheid. Daartoe zijn ook landelijke informatiebijeenkomsten bezocht. Dat heeft geleid tot nieuwe contacten onder andere met de organisatie “Diversion” in Amsterdam. Deze nieuwe samenwerkingspartners zullen in 2017 betrokken worden bij de ontwikkeling van nieuwe cursussen die het KCEM zal organiseren.

4 Naar de toekomst

In 2017 is een duidelijke toename te zien geweest in het aantal cursisten en vrijwilligers die zich voor het KCEM wilden inzetten. Ook de contacten met de afdeling Sociale Zaken van de gemeente Maastricht zijn geïntensiveerd.

Het bestuur van het KCEM is heeft in 2017 geïnvesteerd in het uitbreiden van de mogelijkheden van het taalaanbod zodat ze nog meer dan voorheen “op maat” cursussen kan aanbieden. Echter voor mensen die de taal nog helemaal niet spreken is het momenteel niet mogelijk om aan de vraag te voldoen omdat dit een specifieke kwalificatie vereist. Het is echter wel een punt van aandacht voor het jaar 2018. Verder zal het KCEM in 2018 meer cursussen en activiteiten ontwikkelen die gericht zijn op het verwerven van economische zelfstandigheid. Empowerment is daarin steeds het leidende principe. Het nieuwe cursusaanbod in 2018 zal onder meer ook cursussen omvatten die gericht zijn op het opleiden van nieuwe coaches en trainers, zodat de continuïteit en kwaliteit van het cursusaanbod van het KCEM gewaarborgd blijft.

5 Bijlagen

Tabel 3: Leeftijd en sexe cursisten 2017

Grafiek 1: Leeftijd cursisten 2017 t.o.v. 2016

Tabel 4: Taalniveau 2017

*: Aanmeldingen onder A1 niveau zijn in 2017 op een aparte wachtlijst geplaatst.

Deze lijst bestaat uit 13 personen, die niet zijn meegeteld in bovenstaande tabel.

Tabel 5: Taalniveau 2016

Grafiek 2: Cursisten naar continent 2017

Betreffende landen per continent:

Afrika: Burundi, Djibouti, DR Congo, Eritrea, Ethiopië, Marokko & Somalië.

Azië (Midden Oosten): Afghanistan, Irak, Iran, Syrië & Turkije.

Azië (Rest): China, Filipijnen, India, Indonesië, Japan, Myanmar, Pakistan, Sri Lanka, Vietnam & Zuid-Korea.

EU: Denemarken, Italië, Letland, Litouwen, Polen, Portugal, Roemenië & Spanje.

Niet EU: Armenië, Bosnië-Herzegovina, Oekraïne, Rusland & Wit-Rusland.

Zuid-Amerika: Colombia & Mexico.

Tabel 6:Cursisten KCEM 2017 naar behaalde Nederlandse examens, jaar van aankomst (voor of na 2013) en al dan niet inburgeringsplichtig

Tabel 7: Cursisten KCEM 2017 naar behaalde Nederlandse examens, jaar van aankomst (voor of na 2013) en al dan niet inburgeringsplichtig

Tabel 8: Cursisten KCEM 2016 naar behaalde Nederlandse examens, jaar van aankomst (voor of na 2013) en al dan niet inburgeringsplichtig

Grafiek 3: Overzicht cursisten per stadsdeel 2017

Woonplaats cursisten per stadsdeel:

Noordoost: Amby, Scharn, Nazareth, Wittevrouweveld, Heugemerveld

Buiten Maastricht: Beek, Eijsden, Meerssen, Rijckholt, Valkenburg

Zuidoost: Heugem, Heer, de Heeg

Centrum: Wyck, Sint-Maartenspoort, Boschstraatkwartier, Statenkwartier, Jekerkwartier

West: Daalhof, Malberg, Caberg, Malpertuis, Brusselse poort, Mariaberg

Zuidwest: Sint-Pieter

NB: Op basis van wijkindeling gemeente Maastricht